Gen Z is niet het probleem, jouw aanpak misschien wel: zo werk je het beste samen met de nieuwe generatie

Gen Z is lui, verwend en ongemotiveerd. Ze hebben geen werkethiek, tonen weinig inzet en lijken geen gevoel te hebben voor wat er echt toe doet. Ze kleden zich bovendien opvallend, en als je ze feedback geeft, gaan ze huilend naar huis en melden ze zich een week ziek. Althans, dat is het beeld dat veel leidinggevenden schetsen wanneer ik met hen spreek over hun jongere teamleden.

Ze verbazen zich over stagiairs die stipt om vijf uur hun laptop dichtklappen, nieuwkomers die voortdurend doorvragen over elk besluit en medewerkers die liever thuiswerken dan naar kantoor komen. En dan zitten ze ook nog eens de hele dag op TikTok.

Frustrerend en onbegrijpelijk? Misschien. Maar is die reactie terecht? En zijn Gen Z'ers echt zo onproductief en moeilijk in te passen in een team?

Absoluut niet.

Weet je nog toen jij de nieuwe was?

Klagen over de volgende generatie is zo oud als de tijd. Babyboomers deden het over generatie X. Generatie X deed het over de millennials. En nu zijn het de millennials die klagen over Gen Z. Toch is het met al die 'nieuwe' generaties uiteindelijk goed gekomen.

Bovendien weet iedere generatie nog hoe het voelt om zelf 'die nieuwe' te zijn. Je begint vol enthousiasme aan je eerste baan, met frisse ideeën over samenwerken, productontwikkeling en hoe dingen beter kunnen. Om vervolgens aan te lopen tegen een muur van: 'Zo doen we het hier al jaren.' De klachten zijn telkens hetzelfde, en de reactie erop ook.

Juist die nieuwe ideeën zijn uiteindelijk wat organisaties nodig hebben om niet stil te blijven staan. Om met de tijd mee te gaan en te blijven innoveren. Als leidinggevende speel jij daarin een belangrijke rol. Jij bent de schakel tussen de ontwikkeling van je organisatie en die van je team.

Waar het schuurt

Het grote verschil met eerdere generaties? Gen Z spreekt zich makkelijker uit. Ze nemen minder snel genoegen met 'omdat het nu eenmaal zo is', stellen meer vragen en zeggen sneller waar ze tegenaan lopen. En juist daar kan het gaan schuren binnen een team.

Om met generaties samen te werken, moet je ze begrijpen

Wie echt wil begrijpen waarom generaties zich gedragen zoals ze doen, moet kijken naar de wereld waarin ze zijn opgegroeid. Zo werden de babyboomers gevormd door de naoorlogse jaren van eerst schaarste en later overvloed. Generatie X groeide op tijdens de economische tegenwind van de jaren 70 en 80. Millennials werden op hun beurt gevormd door de opkomst van informatietechnologie en de gevolgen van globalisering.

Kijk je naar je eigen generatie, dan weet je waarschijnlijk precies hoeveel invloed die omstandigheden hebben gehad op hoe je denkt, werkt en naar de wereld kijkt. Dat is geen excuus, maar context.

Dit is wat je moet weten over Gen Z

Gen Z is de eerste generatie die volledig is opgegroeid met sociale media. Ze zijn gewend om gefilmd te worden, te liken en geliket te worden, en zichzelf en anderen te beoordelen op authenticiteit. Tegelijkertijd heeft deze generatie meer tegenwind gehad dan veel mensen beseffen. Ze betraden de arbeidsmarkt zonder basisbeurs, terwijl de huizenprijzen verdubbelden en de lonen nauwelijks meestegen. Een deel van hun studie volgden ze online, omdat de coronacrisis hun opleiding op zijn kop zette. En ze groeiden op in een wereld die worstelt met klimaatverandering, polarisatie en economische onzekerheid.

Kritisch en niet te neppen

Het is een generatie die goed weet dat niets vanzelfsprekend is en daarom bewust nadenkt over wat ze wél en niet accepteert. Tegelijkertijd weten ze als geen ander dat niet alles echt is. Door AI en de perfect geregisseerde wereld van sociale media herkennen ze nep vaak al van een afstand. Dat maakt hen kritisch als het gaat om oprechtheid. Ook op de werkvloer. Een leidinggevende die het ene zegt en het andere doet, of een bedrijfswaarde die alleen op papier bestaat: Gen Z prikt er snel doorheen. En reageert daarop.

Opgegroeid met dialoog en inspraak

Daar komt nog iets bij: de manier waarop zij zijn opgevoed. Veel ouders van Gen Z leerden hun kinderen vragen te stellen, hun mening te geven en ruimte te nemen voor hun gevoelens. Het oude adagium 'Je luistert, want ik ben de ouder' maakte steeds vaker plaats voor uitleg, dialoog en samen naar een oplossing zoeken. Die opvoeding heeft een generatie gevormd die inspraak, uitleg en een eerlijk gesprek vanzelfsprekend vindt. Het is dan ook logisch dat ze datzelfde verwachten van hun leidinggevende en hun werkgever.

Wat eigenlijk veel minder logisch is, en misschien zelfs ironisch, is dat juist de generatie die hen zo heeft opgevoed nu klaagt over hun mondigheid.

Zo laat je Gen Z voor je werken

Gen Z'ers zijn niet moeilijk te motiveren. Ze zijn vooral ánders te motiveren. Als je weet waar zij energie van krijgen, kun je daar als leidinggevende op inspelen. Laura Bas benoemt in de GenZclopedie vier belangrijke drijfveren:

• Autonomie is er daar één van. Gen Z wil weten wát er van hen verwacht wordt, wanneer je het verwacht en wanneer jij vindt dat het resultaat goed is. Vervolgens bepalen ze graag zelf hoe ze dat doel bereiken. Willen ze een uur later beginnen om de file te vermijden en 's avonds wat langer doorwerken? Prima. Een dag thuiswerken als de situatie daarom vraagt? Ook goed. Maak daarom duidelijke afspraken over wanneer iedereen beschikbaar moet zijn en op welke momenten het hele team op kantoor is. Die flexibiliteit is geen verwennerij, maar een behoefte aan regie over het eigen leven. En die regie levert vaak juist gemotiveerde medewerkers op.

• Waardering is minstens zo belangrijk. Gen Z is opgegroeid met directe feedback: een like, een reactie of een berichtje. Op de werkvloer werkt dat niet anders. Ze hebben behoefte aan erkenning, een soort fysieke like, en niet alleen wanneer iets fout gaat of het eindresultaat goed is. Een compliment over het proces, even stilstaan bij wat goed gaat of een gezamenlijke overwinning vieren maakt een groot verschil. Niet als oppervlakkige bemoediging, maar als oprechte waardering voor wat iemand bijdraagt. Voelt complimenten geven voor jou wat overdreven? Overweeg dan eens een training feedback geven.

• Verbondenheid speelt eveneens een grote rol. Gen Z wil onderdeel zijn van een groter geheel. Samenwerken aan een gezamenlijk doel en het gevoel hebben dat hun bijdrage ertoe doet. Verbondenheid is voor deze generatie geen leuke extra, maar een belangrijke voorwaarde om betrokken te blijven.

• Betekenis is de vierde drijfveer. Gen Z wil weten waarom ze iets doen, niet alleen wát ze moeten doen. Een salesdoelstelling van twintig procent groei zegt hen weinig. Maar wat die groei betekent voor de toekomst van het bedrijf, voor de klanten die jullie helpen of voor de gezamenlijke koers, spreekt veel meer aan. Ze willen bijdragen aan iets dat groter is dan henzelf. Niet per se de wereld redden, maar wel het gevoel hebben dat hun werk ertoe doet.

Wat betekent dit voor jou als leidinggevende?

Voor jou als leidinggevende vraagt dit om een andere manier van aansturen. Minder bevelen en controleren, meer richting geven en begeleiden. Coachend leiderschap dus: vragen stellen in plaats van direct antwoorden geven, ruimte bieden voor eigen inzichten en emotioneel beschikbaar zijn als iemand iets wil delen.

Leg altijd uit waarom

Dat betekent ook dat je de waaromvraag serieus neemt. Want die komt. En hoe ongelegen dat soms ook is, die vraag is zelden onredelijk. Kun je hem beantwoorden? Doe dat dan.

Kun je het antwoord niet geven, bijvoorbeeld omdat er informatie is die je niet kunt delen? Leg dan uit waarom.

Juist dat eerlijke gesprek, ook als het ongemakkelijk is, is wat Gen Z van je verwacht.

Daar hoort ook het vermogen bij om weerstand te verdragen. Niet ieder besluit zal met enthousiasme worden ontvangen. Soms moet je een koers kiezen waar je team het niet mee eens is. De kunst is dan niet om die teleurstelling weg te redeneren of meteen op te lossen, maar om haar eerst te erkennen. Luister naar wat er gezegd wordt, zonder direct met een oplossing te komen. Geef de ander de ruimte om het ongemak uit te spreken. Grote kans dat je team vervolgens zelf met ideeën of oplossingen komt.

Zo werken meerdere generaties het beste samen met Gen Z

De grootste fout die organisaties kunnen maken, is Gen Z te behandelen als een probleem dat moet worden opgelost.

Kijk je beter, dan zie je iets heel anders: een generatie met een frisse blik, digitale vaardigheden en een scherp oog voor wat beter kan. Net zoals jij die had toen je voor het eerst de arbeidsmarkt op kwam.

Benut die kwaliteiten. Organiseer bijvoorbeeld gezamenlijke sessies waarin jongere medewerkers meedenken over processen, communicatie of producten. De ervaring van oudere collega's zorgt vervolgens voor de vertaalslag naar de praktijk. Zij weten hoe de organisatie werkt, kennen de klanten en begrijpen de onderlinge verhoudingen.

Juist die combinatie maakt het verschil. In een goed gefaciliteerde samenwerking versterken de frisse ideeën van Gen Z en de ervaring van oudere collega's elkaar.

Samen bereik je meer dan iedere generatie afzonderlijk.

Hulp nodig bij het managen van de generaties op jouw werkvloer?
Dat vraagt wel iets van jou om dat proces te leiden. Een training coachend leiderschap helpt je om die rol te vervullen: om ruimte te geven zonder de regie te verliezen, en om het goede gesprek te voeren met alle generaties in je team.

Wil je eerst weten hoe het er bij jou voor staat? Ik kom graag langs voor een Samenwerk-check, een gesprek waarbij we in kaart brengen wat de behoeften zijn van alle teamleden, wat er al goed gaat en waar nog winst te halen valt. Soms is het heel waardevol om dat met een buitenstaander door te spreken.

Niet om te oordelen, maar om samen verder te komen en synergie in je team te brengen.

Wil je hier meer over weten? Neem dan contact met me op via d.nolet@doortraining.nl of 06 20 33 83 62

Over DOOR Training & Coaching 

DOOR Training & Coaching stimuleert en ondersteunt organisaties bij het ontwikkelen van effectief leiderschap, teamontwikkeling en duurzame gedragsverandering. Met bewezen programma’s en maatwerktrajecten helpen wij leiders en teams om ambities te realiseren.